Ζούμε σε μία εποχή στην οποία συνηθίζουμε να λύνουμε τα πάντα με ένα κλικ, με αποτέλεσμα ο εγκέφαλός μας να έχει εξειδικευτεί στην επιλογή των εύκολων λύσεων: αυτόματη αναπαραγωγή σειρών, ντελίβερι φαγητού, ατελείωτες ειδοποιήσεις. Αντίθετα, η γυμναστική, η εκμάθηση μιας γλώσσας ή η πρόοδος σε ένα σύνθετο project μοιάζουν με υποχρέωση προτού αποφασίσουμε να τα ξεκινήσουμε. Ειδικοί ψυχίατροι εξηγούν πως ο εγκέφαλος λειτουργεί όπως μια ζυγαριά ανάμεσα στην ευχαρίστηση και τον πόνο. Όταν προβλέπει κόπο, ενεργοποιεί αντίσταση. Όταν θεωρεί πως θα έχει άμεση ικανοποίηση, επιταχύνει. Ευτυχώς, υπάρχουν και καλά νέα: Αυτή η ζυγαριά μπορεί να εκπαιδευτεί με συγκεκριμένη στρατηγική ώστε να μην εφαρμόζει τόσο στείρες, μονοκόμματες πρακτικές.
Ο εγκέφαλος δε μισεί τον κόπο, μισεί την αβεβαιότητα
Ένα από τα πιο συχνά λάθη είναι να αποφασίζουμε "εκείνη τη στιγμή" αν θα κάνουμε κάτι δύσκολο. Τότε είναι ακριβώς που ο εγκέφαλος διαπραγματεύεται ήδη πώς να αποφύγει την ενόχληση. Πώς μπορεί να λυθεί αυτό; Προβλέποντας και ορίζοντας την ώρα, τον τόπο, τα ρούχα, τη συγκεκριμένη ρουτίνα. Όταν όλα είναι προαποφασισμένα, ο εγκέφαλος δε συζητά, απλώς εκτελεί. Κι εκτελώντας, ενισχύει την ταυτότητα κάποιου που τηρεί τις δεσμεύσεις του.
Δες αλλιώς την προσπάθεια
Σύμφωνα με τους ψυχιάτρους, το κίνητρο δεν προηγείται της δράσης, αλλά έρχεται μετά την έναρξή της. Η αρχική δυσφορία είναι αναπόφευκτη· αν όμως ξεπεράσεις αυτό το πρώτο εμπόδιο, η χημεία του εγκεφάλου αλλάζει. Εμμένοντας στην προσπάθεια, ο εγκέφαλος απελευθερώνει ντοπαμίνη πιο σταθερά και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε σχέση με τις άμεσες ανταμοιβές. Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στη φευγαλέα ευχαρίστηση που νιώθεις όταν τσεκάρεις το κινητό και την ουσιαστική ικανοποίηση που παίρνεις όταν ολοκληρώνεις μια προπόνηση ή κατακτάς μία διάκριση. Δεν πρόκειται να "αγαπήσεις τον πόνο", αλλά να καταλάβεις πως η αρχική δυσφορία είναι μέρος της διαδικασίας.
Η ισχύς εν τη ενώσει
Η ατομική θέληση έχει όρια. Το περιβάλλον, από την άλλη, πολλαπλασιάζει τα αποτελέσματα. Η κοινωνική υποστήριξη είναι ένας από τους ισχυρότερους παράγοντες για τη διατήρηση απαιτητικών συνηθειών. Μια ομάδα μελέτης, μία ομαδική προπόνηση, μια συλλογική πρόκληση όπως η αποχή από το αλκοόλ για ένα μήνα γίνεται πιο εύκολη όταν εμπλέκονται κι άλλοι, καθώς η δέσμευση αυξάνεται. Γιατί δουλεύει; Διότι μπαίνουν στο παιχνίδι επιπλέον ψυχολογικές μεταβλητές: κοινή ευθύνη, κοινωνική ενίσχυση, συναισθηματική υποστήριξη, μοντελοποίηση συμπεριφοράς.
Η παγίδα του "όλα ή τίποτα"
Μία από τις συχνότερες καταστροφικές τακτικές είναι να θέτουμε μη ρεαλιστικούς στόχους. Αν πας από την απόλυτη απραξία σε εξαήμερη προπόνηση το πιο πιθανό είναι να τα παρατήσεις και δη, σύντομα. Ο εγκέφαλος ερμηνεύει την αποτυχία ως ένδειξη ανεπάρκειας, ενισχύοντας έτσι την αποφυγή. Η εναλλακτική; Προτίμησε την σταδιακή πρόοδο μέσω μικρών, επαναλαμβανόμενων νικών. Δέκα λεπτά την ημέρα, ένα κεφάλαιο, μια σύντομη συνεδρία· η συνέπεια μετράει περισσότερο από την ένταση. Κάθε βήμα μπροστά, όσο μικρό κι αν είναι, επαναπροσδιορίζει την εσωτερική ζυγαριά προς την επιτυχία, κι αυτή η συσσώρευση χτίζει αυτοπεποίθηση που στην πράξη αποδεικνύεται πιο ισχυρή από το αρχικό κίνητρο.
Ακολούθησε το Esquire στο Facebook, το Twitter και το Instagram.
